Doanh nhân kể chuyện vượt khó thời khủng hoảng

18-12-2014 17:48:08

Đối mặt khó khăn

Đi vào hoạt động từ trước thời điểm nền kinh tế đổi mới, CTCP Hữu Liên Á Châu (HLA) một thời là cổ phiếu ngành thép được giới đầu tư săn đón trên TTCK. Tuy nhiên, 2014 là năm ban lãnh đạo DN này buộc phải thừa nhận một thực tế là công ty đang đối mặt với khó khăn rất lớn. Nguyên nhân không gì khác chính là thiếu vốn, vay nợ nhiều và yếu về quản trị.

Trong quý III/2014 kết thúc vào ngày 30/6 vừa qua, HLA tiếp tục lỗ nặng với âm 135 tỷ đồng và doanh thu thuần giảm 67%, trong khi giá vốn cao vượt cả doanh thu. HLA giải trình thua lỗ là do DN dồn tiền trả nợ và sự khó khăn đã khiến DN phải thu hẹp sản xuất, giải phóng hàng tồn kho để thu tiền trả nợ.

Tương lai của DN vẫn khá mờ mịt khi mà lỗ lũy kế đã lên tới gần 600 tỷ đồng, vượt hơn 100 tỷ đồng so với vốn điều lệ. DN này vẫn phải đàm phán với các ngân hàng, chủ nợ để xin giãn thời gian trả nợ và tiếp tục cho vay, hỗ trợ HLA vượt qua khó khăn. Cổ phiếu HLA đứng trước nguy cơ bị hủy niêm yết bắt buộc.

Rất nhiều DN trong lĩnh vực thép, vật liệu xây dựng, xây dựng, BĐS và nhiều lĩnh vực khác cũng ngập trong các khoản vay nợ đã gặm nhấm, bào mòn lợi nhuận hoặc/và vốn như: PHT, PVX, VSP, HSI, DDM, BHV, CMX, CAD, PSG... Các DN này hoàn toàn có thể bị các DN nước ngoài đánh bại ngay trên sân nhà.

Chia sẻ về những khó khăn trong những năm vừa qua, ông Lê Phước Vũ - Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Tập đoàn Hoa Sen (HSG) - Người vừa được bình chọn là doanh nhân xuất sắc nhất của giải thưởng EY - Bản lĩnh Doanh nhân Lập nghiệp" 2014 cho rằng, trong giai đoạn vừa rồi, thị trường rất khắc nghiệt, chi phí lãi vay có lúc lên tới trên 20%, tỷ giá bấp bênh, có năm thay đổi rất nhanh. Do vậy, nếu không nỗ lực, nhìn xa trộng rộng, DN khó có thể trụ nổi.

Nhiều doanh nhân đã vượt qua giai đoạn đầy khó khăn, thách thức

Theo ông Vũ, các tập đoàn nước ngoài đang ồ ạt tấn công vào thị trường Việt Nam. Riêng trong lĩnh vực thép, Úc mang cả tỷ USD vào lập nhà máy ở Phú Mỹ; China Steel của Đài Loan cũng đầu tư một khoản vốn tương tự. BlueScope Steel là nhà sản xuất tôn mạ số 1 của thế giới, có nhà máy ở Úc, ở Indonesia, ở Thái Lan, Malaysia và cũng đã vào Việt Nam.

Một điều đáng lo ngại theo ông Vũ là: "Các DN nước ngoài hơn chúng ta hết tất cả. Họ hơn về vốn, về trình độ quản trị. Chi phí vốn của mình cao hơn họ, rủi ro trên thị trường cũng cao hơn, vừa rồi lãi suất lên tới xấp xỉ 20%. Đối với chúng tôi rất nhiều điều là ác mộng. Và cũng không thể khác được, bởi DN Việt Nam khó có thể không vay vốn ngân hàng. Trên thực tế, những biến động trên thị trường là vô cùng khắc nghiệt. Chúng tôi mất ăn mất ngủ để làm sao DN phải trước hết đứng vững cái đã".

Trước đó, không ít các doanh nhân phải than thở về sự khó khăn của thị trường. Ông Đặng Thành Tâm có những lúc cho biết, ông chỉ quan tâm tới việc trả nợ. Ông Đoàn Nguyên Đức cho rằng, BĐS Việt Nam càng làm càng chết.

Doanh nhân Việt luôn có cách

Thực tế khó khăn là vậy, không ít DN đã suy sụp, doanh nhân gục ngã. Tuy nhiên, cũng có không ít DN đã vượt được qua thử thách.

Trái với tình trạng khó khăn của các DN trong ngành thép đang thua lỗ vì lãi vay quá lớn, Tập đoàn Hòa Phát (HPG) của chủ tịch Trần Đình Long lại phát triển mạnh mẽ ngay trong những khoảng thời gian như vậy. Trong 6 tháng đầu năm 2014, Hòa Phát đã vươn lên đứng đầu trong lĩnh vực thép xây dựng với 18% thị phần nhờ sản lượng tiêu thụ tăng 38% so với cùng kỳ.

Họ thậm chí còn gặt hái được rất nhiều thành công

Nhiều DN ghi kỳ tích vượt bão, chứng kiến doanh thu, lợi nhuận cũng như thị phần tăng mạnh trong 6 tháng đầu năm 2014 cũng như cả năm 2013 vừa qua như: Khoan và Dịch vụ Khoan Dầu khí PVD, Thủy sản Hùng Vương (HVG) của ông Dương Ngọc Minh, Thủy sản Minh Phú (MPC) của bà Chu Thị Bình, Tôn Hoa Sen của ông Lê Phước Vũ, Vinamilk của bà Mai Kiều Liên

Trên thực tế, để đạt được những kết quả kinh doanh ấn tượng, vượt qua khó khăn sóng gió, điều quan trọng có lẽ nằm ở khả năng quản trị, lèo lái của ban lãnh đạo. Những giải thưởng lãnh đạo DN số 1 Việt Nam của bà Mai Kiều Liên (Vinamilk), danh hiệu những nữ doanh nhân quyền lực nhất châu Á của bà Liên và bà Phạm Thị Việt Nga - Chủ tịch HĐQT Dược Hậu Giang hay vị trí hạng nhất cho Giải thưởng "Công ty được quản lý tốt nhất Châu Á" trong lĩnh vực Kim loại và Khai khoáng do Tạp chí Euromoney trao tặng cho HSG phần nào cho thấy vai trò của quản trị giúp các DN vượt khó.

Trong khó khăn, Vinamilk vẫn tăng trưởng hàng chục phần trăm/năm kéo doanh thu lên 1,5 tỷ USD. Tập đoàn Hoa Sen, trong khi đó, nâng thị phần tôn lên trên 40%, chiếm vị trí số 1 Việt Nam và đứng đầu Đông Nam Á, vượt qua những ông lớn khổng lồ như BlueScope (với thị phần chỉ vài ba phần trăm). FPT của ông Trương Gia Bình cũng đang khá vững vàng với ngôi vị DN công nghệ hàng đầu Việt Nam với mục tiêu doanh thu 1 tỷ USD doanh thu từ nước ngoài vào năm 2020.

Bà Nga, cho biết: Bà là người không được học nhiều khi còn trẻ nhưng luôn lăn lộn với DN bằng những trải nghiệm thực tế của mình và bà là một trong những người nhận nhiều giải thưởng nhất. Giờ đã 63 tuổi nhưng bà vẫn trở lại lèo lái DHG để tìm người kế cận cho sự phát triển của DN.

Ông Lê Phước Vũ thì cho rằng, đi sau đôi khi cũng có cái lợi. Điều quan trọng là phải biết nhìn nhận chúng ta yếu cái gì, mạnh cái gì.

"Chúng ta lựa chọn một con đường. Chúng ta có quyết tâm, thì chúng ta sẽ có cách để vượt lên những người đi trước. Tôi rất trăn trở vì cơ hội ở nước ta rất lớn. Khi chúng ta mở cửa, nguồn đầu tư vào rất nhiều. Rồi, lợi thế của nguồn lao động trẻ, dân số đông, tức là chúng ta có lợi thế. Nhưng, vì lý do khách quan, chủ quan nào đó, mà nguồn lực của quốc gia của chúng ta dồn quá nhiều vào các lĩnh vực đầu cơ như BĐS. Trước mắt có thể tốt, làm giàu cho một số người, một số doanh nhân nhưng nó không bền vững. Là bởi vì, làm ăn phải tạo ra cái giá trị thật, tạo ra công ăn việc làm thật, tạo ra giá trị gia tăng thật, tạo ra thu nhập thật của người lao động. Thu nhập thật chính là sức mua của thị trường. Mà sức mua thật thì kinh tế mới bền vững", ông Vũ chia sẻ.

Là người đại diện cho các doanh nhân Việt Nam tham dự giải thưởng Bản lĩnh doanh nhân lập nghiệp thế giới, tổ chức tại Monaco năm 2015, ông Vũ cho rằng, các để vượt qua được qua khó khăn và có được thành công, ông đã rất kiên định với con đường sản xuất cho dù đây là con đường rất khó khăn. Ông có tinh thần của người Việt, hiểu người Việt và thắng các đối thủ nước ngoài bằng hệ thống bán lẻ vững chắc trong nước.

Mỗi doanh nhân một vẻ, một tính cách, một chiến lược, nhưng điểm giống nhau của đa số các doanh nhân thành công lại là không mấy liên quan tới các yếu tố định lượng, mà khá định tính như: sự trung thực, trách nhiệm, nghị lực, sự hài hòa về quyền lợi giữa cá nhân và xã hội, cũng như sự dám nhìn nhận những sai lầm để bước lên phía trước.